Karşı yan vekalet ücretinin KDV'ye tabi olup olmadığı konusu, yıllardır mali idarenin ve yargının görüşleri arasında salınmış, sonunda istikrar kazanmış bir konudur. Bugün uygulamada genel kabul, karşı taraftan tahsil edilen vekalet ücretinin KDV'ye tabi olduğu yönündedir. Ancak tutarın hesaplanması, faturanın nasıl düzenleneceği ve tahsilatın hangi tarafa yapılacağı konusunda farklılıklar mevcuttur. Bu yazıda mevcut tabloyu özetliyoruz.

Yasal Çerçeve: KDV Kanunu m. 1

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesi, Türkiye'de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti kapsamında yapılan teslim ve hizmetleri KDV'nin konusu kabul eder. Avukatlık, Gelir Vergisi Kanunu kapsamında serbest meslek faaliyetidir; dolayısıyla avukatın hizmeti karşılığında elde ettiği ücret KDV'ye tabidir. Karşı yan vekalet ücreti de avukatın hizmetinin bir karşılığı olarak değerlendirildiği için KDV'nin konusuna girer.

Gelir İdaresi Görüşü

Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yıllar içinde yayımladığı özelgelerde, karşı yan vekalet ücretinin avukat tarafından serbest meslek makbuzu ile faturalandırılması ve KDV hesaplanması gerektiği görüşü hakimdir. Buna göre, mahkeme hangi tutara hükmettiyse o tutar KDV hariç kabul edilir ve makbuzda KDV ayrıca gösterilir. Müvekkilin avukata olan iç borcu, KDV dahil tutar üzerinden işler.

KDV'nin Tutarı: 2026 Oranı

Avukatlık hizmetinde uygulanan genel KDV oranı yürürlükteki düzenlemeye göre %20'dir. Yani 10.000 TL'lik bir karşı yan vekalet ücretine hükmedildiyse, avukat 10.000 TL'lik hizmet bedeli ve 2.000 TL KDV olmak üzere toplam 12.000 TL'lik bir serbest meslek makbuzu düzenler. Bu rakamların kime ait olduğu ve nasıl tahsil edileceği büro muhasebesinin önemli bir parçasıdır. Tedbir olarak, fatura tarihinde yürürlükte olan KDV oranını mali müşavirinize teyit ettirmeniz uygun olur.

Faturanın Düzenlenme Zamanı

Serbest meslek makbuzu, ücretin tahsil edildiği tarihte düzenlenir. Yani karşı taraftan tahsilat gerçekleşmeden makbuz kesme yükümlülüğü doğmaz. Bu, alacak henüz tahsil edilmeden KDV ödeme yükünün altına girmemek için önemli bir kuraldır. Tahsilat tarihi, makbuzun tarihidir; aynı zamanda KDV beyanına dahil edileceği dönemi belirler.

Faturanın Muhatabı Kimdir?

Bu noktada uygulama tartışmalıdır. Bir görüşe göre serbest meslek makbuzu, müvekkil adına düzenlenir; çünkü avukatın hizmeti müvekkile sunulmuştur ve karşı taraf yalnızca ödeme yapan konumdadır. Diğer görüşe göre tahsilat doğrudan karşı taraftan yapıldığı için makbuz karşı taraf adına da düzenlenebilir. Pratikte birçok avukat müvekkil adına makbuz keser ve karşı taraftan tahsil edilen tutarı hizmet bedeline ekler. Mali müşavirinizin tercihine göre uygulama belirlenmelidir.

İcra Vekalet Ücretinde KDV Tevkifatı

İcra takibinde karşı taraftan tahsil edilen vekalet ücretinde, ödeme yapan tarafın KDV mükellefi olup olmadığına göre tevkifat uygulanabilir. Bu konu ayrı bir yazımızın konusudur; kısaca özetlemek gerekirse, KDV mükellefi bir kurumdan tahsil edilen vekalet ücretinde KDV'nin belirli bir oranı, ödeyici tarafından kesilerek beyan edilebilir. Avukat bu kısmı KDV beyannamesinde mahsup eder.

Pratik Bir Örnek

Mahkeme, karşı tarafa 20.000 TL vekalet ücreti yüklemiş olsun. Tahsilat avukat tarafından icra dosyasına yatırılarak gerçekleştiğinde:

Hizmet bedeli: 20.000 TL

KDV (%20): 4.000 TL

Toplam: 24.000 TL

Serbest meslek makbuzunda bu üç satır gösterilir ve KDV'nin ait olduğu ay beyan edilir. Eğer karşı taraf KDV mükellefi bir tüzel kişiyse ve tevkifat kapsamında ödeme yapılmışsa, tutarın bir kısmı stopaj olarak ayrılmış olabilir; mali müşavirinizle bu durumu netleştirmeniz gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Mahkeme kararındaki vekalet ücreti KDV dahil mi hesaplanır?

Hayır. AAÜT ve mahkeme kararlarında belirlenen rakamlar KDV hariç tutarlardır. KDV faturalandırma aşamasında eklenir.

KDV'yi avukat mı, müvekkil mi öder?

KDV avukat tarafından beyan edilip ödenir; ancak gerçek anlamda yükü taşıyan, hizmetten yararlanan müvekkildir. İç ilişkide ücret KDV dahil olarak müvekkilden tahsil edilir.

Karşı taraftan tahsil edemediğimiz vekalet ücreti için KDV yine doğar mı?

Hayır. Tahsil edilmemiş tutar için serbest meslek makbuzu düzenlenmediğinden KDV yükümlülüğü de doğmaz. Tahsilat olduğunda makbuz kesilir ve KDV o ay beyan edilir.

Adli yardım ve CMK ödemelerinde KDV nasıl işler?

CMK ödemelerinde tarife brüt tutarda KDV dahil veya hariç ayrımı uygulamaya göre değişebilir. Adli yardım ödemelerinde de baronun belirlediği esaslara göre KDV ya brüt tutara dahil ya da ayrıca eklenmiş olarak ödenir. Tereddüt halinde baronuza ve mali müşavirinize danışmanız önerilir.