Avukatlığın belki de en az affedilen hatası süre kaçırmaktır. Mahkeme süreleri, dosyanın esasını ne kadar iyi bilseniz de bir gün gecikmenizi mazur görmez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK, 6100 sayılı) m. 91, 92 ve 93, sürelerin nasıl hesaplanacağını net biçimde düzenler. Bu üç madde, her avukatın ezbere bilmesi gereken pratik mevzuat parçalarındandır. Bu yazıda her birini örnekleyerek inceleyeceğiz.

HMK m. 91: Sürelerin Belirlenmesi

HMK m. 91, sürelerin kanunda veya hâkim tarafından belirleneceğini söyler. Kanundaki süreler kesindir; taraflar değiştiremez. Hâkimin tayin ettiği süreler ise gerekli görülen hallerde uzatılabilir ya da kısaltılabilir, ancak bunun da yine bir karar ile yapılması gerekir. Sözleşmeyle yargılama süresi belirlemek mümkün değildir; usul kuralları emredici niteliktedir.

HMK m. 92: Sürelerin Başlangıcı ve Hesabı

Bu madde, pratikte en sık başvurulan hükümdür. İki temel kural getirir:

  • m. 92/1: Süreler taraflara tebliğ tarihinden veya kanunda öngörülen hallerde tefhim tarihinden itibaren işlemeye başlar.
  • m. 92/2: Süre, gün olarak belirlenmiş ise tebliğ veya tefhim edildiği gün hesaba katılmaz; süre son günün tatil saatinde biter.

Yani tebligat alındığı gün süre başlamaz; ertesi gün başlar. Bu, "gün olarak belirlenmiş" sürelerin tamamı için geçerlidir; istinaf, temyiz, cevap dilekçesi, itiraz, şikayet gibi.

Hafta, Ay ve Yıl Olarak Belirlenen Süreler

HMK m. 92/3 uyarınca süre, hafta, ay veya yıl olarak belirlenmişse, başladığı güne son hafta, ay veya yıl içindeki karşılığı olan günün tatil saatinde biter. Yani 1 Mart 2026'da başlayan bir aylık süre, 1 Nisan 2026 mesai bitiminde sona erer. Eğer son ayda karşılık gelen gün yoksa (örneğin 31 Ocak'ta başlayan bir aylık süre Şubat'a denk geliyorsa), süre o ayın son gününde biter.

HMK m. 93: Sürenin Son Gününün Tatile Rastlaması

HMK m. 93 çok kısa ama çok önemli bir hükümdür: Resmi tatil günlerine rastlayan sürenin son günü, tatili takip eden ilk iş gününün tatil saatinde sona erer. Yani sürenin son günü Cumartesi, Pazar veya resmi bir tatil gününe denk geldiyse, süre takip eden ilk mesai günü mesai bitimine kadar uzar.

Örneğin sürenin son günü 23 Nisan 2026 Perşembe (Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı) ise süre 24 Nisan 2026 Cuma mesai bitimine uzar. 24 Nisan da tatil olsaydı bir sonraki iş gününe geçerdi.

Adli Tatil İle Karıştırılmamalı

HMK m. 93'teki "resmi tatil" kavramı ile adli tatil (m. 102-104) farklıdır. Adli tatildeki süre uzaması "tatilin bitiminden itibaren bir hafta" şeklindeyken, m. 93 kapsamındaki tatil uzaması "takip eden ilk iş günü" şeklindedir. Bu ikisini birbirine karıştırmamak gerekir.

Pratik Hesap Örnekleri

Örnek 1: İki Haftalık Cevap Süresi

Davanın tebliğ tarihi 1 Haziran 2026 Pazartesi ise (m. 92/2 uyarınca tebliğ günü sayılmaz), süre 2 Haziran Salı başlar ve iki hafta sonra 15 Haziran 2026 Pazartesi mesai bitiminde sona erer.

Örnek 2: 30 Günlük İstinaf Süresi

Karar tebliğ tarihi 10 Mart 2026 Salı ise, süre 11 Mart Çarşamba başlar; 30 gün sonrası 9 Nisan 2026 Perşembe mesai bitimidir.

Örnek 3: Son Gün Pazar'a Denk Gelirse

Süre 12 Nisan 2026 Pazar günü doluyorsa, m. 93 uyarınca süre 13 Nisan 2026 Pazartesi mesai bitimine uzar.

Süre Hesabını Sisteme Bırakın

Pek çok süre kaybı, Excel'de tutulan listelerden kaynaklanır. Hukuk Bilgi Sistemi gibi bir online büro yönetim yazılımı, tebliğ tarihini girdiğiniz anda tüm süreleri (cevap, ilk itiraz, istinaf, temyiz) m. 92 ve m. 93 kurallarına göre otomatik hesaplar; resmi tatilleri ve adli tatili dikkate alır. Bu hem hata payını sıfıra yaklaştırır hem de büroda kim ne yapacak sorusuna görünür cevap verir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tebligat günü süreye dahil mi?

Hayır. HMK m. 92/2 uyarınca tebligat veya tefhim günü hesaba katılmaz; süre ertesi gün başlar.

"Mesai saati" ne demek?

Mahkeme veya icra dairesinin günlük mesai bitiş saatidir. Genellikle 17:00 olarak uygulanır; ancak UYAP üzerinden saat 24:00'e kadar dilekçe gönderilebilen durumlarda son gün için saat sınırı sistem üzerinden hesaplanır.

Süre cumartesi günü doluyorsa ne olur?

Cumartesi ve pazar resmi tatil sayıldığından, HMK m. 93 uyarınca süre takip eden ilk iş gününe uzar.

Aylık süre 31 Ocak'ta başladıysa Şubat'ta nasıl hesaplanır?

HMK m. 92/3 uyarınca son ayda karşılık gelen gün yoksa, süre o ayın son gününde biter. Yani Şubat 28 veya 29'da sona erer.