Adli tatil, mahkemelerin tamamen kapandığı bir tatil olarak algılanır; oysa gerçekte bambaşka bir düzene geçilen, daha sınırlı ama yine aktif bir dönemdir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK, 6100 sayılı) m. 102, 103 ve 104 bu döneme özgü kuralları belirler. Avukat olarak adli tatilde hangi mahkemenin neyi gördüğünü, hangi sürenin uzayıp hangisinin uzamadığını bilmek, yıl içindeki belki de en kritik bilgi kümesidir.
Adli Tatil Dönemi: 20 Temmuz - 31 Ağustos
HMK m. 102 uyarınca her yıl 20 Temmuz'da başlayıp 31 Ağustos'ta biten adli tatil, hukuk yargısında genel kuralı oluşturur. Bu dönemde mahkemeler normal düzenlerini değiştirir; nöbetçi sistem devreye girer.
Tatilde Görülmeye Devam Eden İşler
HMK m. 103, adli tatil sırasında da görülecek dava ve işleri sayar. Bu liste, kanun koyucunun "acele" gördüğü konulardır:
- İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talepleri.
- Delil tespiti talepleri.
- Kişiler hukuku ve aile hukuku ile ilgili acele işler.
- Nafaka davaları (artırım, indirim, iştirak nafakası dahil).
- Velayet ve vesayetle ilgili acele kararlar.
- Hizmet akdi ve iş sözleşmesinin feshine itiraz davaları (bazı acele hâller).
- İflas ve konkordato ile ilgili işler.
- Adli yardım talepleri.
- Tahkim hükümlerine göre mahkemenin görev alanına giren işler.
Bu işler için açılan davalar tatil süresince nöbetçi mahkeme tarafından görülür ve karar bağlanır. Yani "20 Temmuz - 31 Ağustos arası dava açılmaz" doğru değildir; acele iş olarak nitelendirilen davalar derhâl açılabilir.
Sürelerin Durması ve Uzaması
HMK m. 104 hem en çok kullanılan hem en çok karıştırılan maddedir. Kural şudur: Adli tatile rastlayan süreler, tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır. Burada dikkat edilmesi gereken iki ince nokta vardır:
- Süre tatil döneminde işlemeye devam eder, durmaz. Sadece son günü tatil dönemine denk gelirse uzar.
- Uzama tatilin bittiği günden itibaren bir hafta, yani 31 Ağustos sonrası 7 Eylül'e kadar geçerlidir (2026 için).
İstinaf ve Temyiz Süreleri
İstinaf (HMK m. 345) ve temyiz (HMK m. 361) süreleri de m. 104 kapsamında değerlendirilir. Tebligatın tatil öncesi yapılmış olması, sürenin son gününün tatile rastlaması halinde uzamayı engellemez. Bu, uygulamada en sık görülen tartışmadır.
Acele Olmayan İşlerin Akıbeti
Adli tatilde görülmeyen davaların duruşma günleri, tatil bitiminden sonraki bir tarihe alınır. Mahkeme genellikle UYAP üzerinden duruşmayı tatil sonrasına bırakır; bu otomatik bir işlem değildir, hâkimin verdiği bir karardır. Tatil öncesi açılan ama "acele iş" sayılmayan davanın ilk duruşması Eylül veya Ekim'e ertelenebilir; avukatın takvimi buna göre güncellemesi gerekir.
UYAP ve E-Tebligat Adli Tatilde
Tebligat Kanunu (7201 sayılı) m. 7/a ve UYAP düzenlemeleri uyarınca elektronik tebligat adli tatil döneminde de yapılır. Yani tatildesiniz diye e-tebligatlar durmaz; sürelerin tatil dolayısıyla uzaması ayrı bir konudur. Bu nedenle Ağustos ayında bile UYAP kontrolü yapılmalı, gelen tebligatlar kayıt altına alınmalıdır. "Tatildim, bakmadım" itirazı süre kaybını telafi etmez.
İcra Daireleri ve İcra Süreleri
İcra ve iflas daireleri adli tatilde de açıktır; dosyalar açılmaya, işlemler yapılmaya devam eder. Ancak İcra İflas Kanunu (2004 sayılı) m. 19 uyarınca bazı sürelerde adli tatil kuralları uygulanır. Özellikle itiraz ve şikayet süreleri için somut işlem bazında değerlendirme yapılmalıdır.
Pratik Tavsiyeler
- Adli tatil başlamadan en az iki hafta önce büro takviminde tüm vade ve süre güncellemelerini yapın.
- Tatil dönüşü ilk hafta için "süre dolan dosyalar" listesi çıkarın; en az üç gün önce hareket edin.
- Ofiste tatil nöbeti tutmıyorsanız, e-tebligat ve UYAP kontrolü için bir mekanizma kurun.
- Müvekkillere tatil dönemi ve dönüş tarihi hakkında önceden bilgi verin.
Sıkça Sorulan Sorular
Adli tatilde icra takibi açabilir miyim?
Evet. İcra daireleri tatilde de çalışır, yeni takip açılabilir, haciz tatbik edilebilir.
İhtiyati tedbir kararı tatilde alınır mı?
Evet. HMK m. 103'te sayılan acele işlerden biri olan ihtiyati tedbir, nöbetçi mahkemece tatil süresince görülür.
Süre 20 Temmuz'dan önce dolacaksa uzar mı?
Hayır. Uzama, sürenin son gününün adli tatile rastlaması halinde söz konusudur. 19 Temmuz'da dolan süre normal olarak işlem görür.
1 Eylül'de mahkemeler hemen tam kapasite mi açılır?
Resmi olarak adli yıl 1 Eylül'de başlar; mahkemeler tam kapasite çalışmaya döner. İlk hafta yoğunluk yüksek olduğundan kritik işleri olabildiğince erken gün almak yararlı olur.